මැදපෙරදිග අර්බුදය අතරේ ලංකාවේ තෙල් භීතියේ ඇත්ත කතාව

නව යුගයේ යුද්ධ: “Boots on the Ground” යුගය අවසන්..?

ඉස්සර යුද්ධ කියන්නේ පාබල හමුදා, යුධ ටැංකි, විශාල සන්නාහ බලකා, සහ දිගුකාලීන භූමිකාවන්ගෙන් තීරණය වන ලෝකය කම්පා කළ මහා සංග්‍රාමයන්ය. නමුත් Gulf War පසුව ලෝක යුද්ධ රටාව සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් විය.

අද යුද්ධය බොහෝ විට “minimalistic, high-tech, precise” ආකාරයෙන් සිදු වෙයි. Smart missiles, drones, cyber attacks සහ satellite intelligence මඟින් අවශ්‍ය ඉලක්කය සෘජුවම தாக்க කිරීම සාමාන්‍ය තත්වයක් බවට පත්ව ඇත.

ඉලක්කගත ප්‍රහාර සහ “Chain of Command” බිඳ දැමීම

නව යුගයේ යුද්ධ රටාවේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වන්නේ “high-value target elimination” යන සංකල්පයයි. නායකත්වය හෝ ඉහළම command structure එක බිඳ දැමීමෙන් හමුදා ක්‍රියාකාරීත්වය අකාර්යක්ෂම කිරීමට උත්සාහ කරයි.

Russia–Ukraine War තුළ drones සහ long-range missile strikes විශාල භූමිකාවක් ඉටු කර ඇත. එසේම Israel–Hamas War තුළ ද ඉලක්කගත ප්‍රහාර ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා වී ඇත.

කෙසේ වෙතත්, නායකත්වය ඉවත් කිරීමෙන්ම යුද්ධයක් පැය කිහිපයකින් අවසන් වන්නේ නැත. බොහෝ අවස්ථාවල එවැනි ප්‍රහාර retaliatory cycles, decentralized resistance, සහ දිගුකාලීන hybrid conflict වලට මඟ පාදයි.

ඒ නිසා නව යුගයේ යුද්ධ “clean and short” යැයි සරලව පැවසීම සම්පූර්ණ සත්‍යයක් නොවේ.

සිවිල් ව්‍යුහ විනාශය – නව ආර්ථික යථාර්ථය

අද ලෝකයේ ආර්ථික අන්තර්සම්බන්ධතා ඉතා දැඩි ය. Global supply chains බිඳ වැටීමෙන් ජයග්‍රාහී පාර්ශවයටත් ආර්ථික වශයෙන් හානි සිදුවේ.

ඒ නිසාම සම්පූර්ණ infrastructure විනාශ කිරීම බොහෝවිට අවසන් විකල්පයක් බවට පත්ව ඇත. පසුකාලීනව නැවත ඉදිකිරීම් සඳහා මුදල් හා වගකීම් ගන්න සිදු වන්නේ ජයග්‍රාහී පාර්ශවයටම විය හැකි බව රටවල් දැන් හොඳින් දනිති.

තෙල් සහ ලෝක බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව

මැදපෙරදිග අර්බුදයක් මතුවූ සෑම අවස්ථාවකම ලෝක වෙළඳපොළ තුළ තෙල් මිල කම්පා වේ. නමුත් අද ලෝකය තෙල් නිෂ්පාදනය විවිධ රටවලට විහිදී ඇත.

උදාහරණ ලෙස:

United States ලෝකයේ විශාලතම තෙල් නිෂ්පාදකයෙකි.

Saudi Arabia තවමත් ප්‍රමුඛ බලශක්ති බලවේගයකි.

Russia විශාල අපනයනකරුවෙකි.

Indonesia ද ප්‍රදේශීය සැපයුම්කරුවෙකි.

ඒ අනුව, එකම භූගෝලීය ප්‍රදේශයක් මත සම්පූර්ණ ලෝකය පදනම් නොවෙයි.

හැබැයි Hormuz වැනි strategic shipping choke points, insurance premiums, speculation සහ futures markets නිසා කෙටි කාලීන මිල අස්ථාවරතාවන් ඇති විය හැක.

එහෙත් ලංකාවේ මිනිසුන් මීට වඩා වෙනස් ආකාරයෙන් හැසිරෙන්නේ ඇයි..?

Sri Lanka 2022 ආර්ථික අර්බුදය මත ජනතාවට fuel queues, forex shortage සහ import mismanagement යන අත්දැකීම් මතක ඇත.

ඒ මතකය මත පදනම්ව ජනතාව අද පෝලිම් ගැසෙන්නේ මැදපෙරදිග යුද්ධයකට වඩා,

“ආණ්ඩුව මේ අස්සේ තෙල් ආනයනයත් අනා ගනී ද?” යන භීතිය නිසා විය හැක.

මෙය purely geopolitical panic එකක් නොව, trust deficit එකක් ලෙස විග්‍රහ කළ හැක.

නිගමනය

නව යුගයේ යුද්ධ තාක්ෂණිකව වෙනස් වී ඇත. “Boots on the ground” යුගය සම්පූර්ණයෙන් අවසන් වී නැති නමුත්, high-tech precision warfare ප්‍රමුඛ ස්ථානයට පැමිණ ඇත.

කෙසේ වෙතත්, යුද්ධ අදත් සරල, කෙටි, හා නිර්මල ක්‍රියාවලියක් නොවේ. එය hybrid, economic, cyber සහ psychological මානයන්ගෙන් යුක්ත සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියකි.

ලංකාවේ තෙල් භීතිය ගෝලීය supply collapse එකකට වඩා,

වර්තමාන පාලනය පිළිබඳව ඇති විශ්වාසභංගයට ජනතාව ලබා දෙන මනෝවිද්‍යාත්මක ප්‍රතිචාරයක් විය හැක.

ඒ නිසා ප්‍රශ්නය වන්නේ මෙය මැදපෙරදිග යුද්ධය පිළිබඳව පවතින ගැටලුවක්ද..? එසේ නොමැති නම් ආණ්ඩුවේ නොහැකියාව පිළිබඳව ජනතාවගේ විශ්වාසයද යන්නයි.